很久以前，侗族没有斗牛活动。后来，一个爱牛的老人发起了斗牛活动，据说他跟牛打了几十年交道， 牛的优劣他一眼就可以辨别出来。
有一天，他来到一个叫沟洞的地方，发现了一头宝牛，高兴极了。“你这牛卖不卖？”他问卖牛人。“他既然想买，我这头牛一定不差。”卖牛人心里盘算着。
的确，老人知道这头牛的来历：牛祖宗原住在白水洞。一天，牛祖宗突然失踪了。牛主人找了很久也没找到。后来，顺着牛蹄印到沟洞，才把牛找到。牛主人见沟洞是个山清水秀的好地方，就在此处定居下来。自从来到沟洞，牛主人家种瓜得瓜，种豆得豆。
卖牛人早就听说老人是个识牛的能手，故意把牛价抬高，谁知老人一声不响就把牛买下了。
老人刚把牛牵出门，有个人说：”你买贵了！”老人捋捋胡子，笑眯眯地对那个人说：“这是一头保家牛，得了它，人旺家兴，是个无价之宝呢！”
“何以见得？”那人不解地问。
“你看，它额凸、角翘、腰直、腿粗、蹄甲坚硬。还有呢！它右耳内有一根卷须。这是根龙须，最能打架。”老人毫无保留地夸着。那个人扯住牛耳朵，果真理出一根红长毛，用手一量，足足有七尺五寸，可以从牛头拉到牛尾巴。
老人高高兴兴地赶着保家牛回家，翻过看牛场，走过放牛坡，当他赶到犀牛潭边时，突然有一头犀牛跃出水面，喷鼻甩尾，走上岸来与保家牛斗起来。保家牛与犀牛在岸上斗了好一会儿，又转入水中继续斗，斗了三天三夜，难分输赢。看的人越来越多，扶老携幼，提米带肉，热闹极了。
大家看得很高兴，老人却心事重重。他正考虑如何把保家牛救出来。于是，他想出了一个办法，即用绳子套牛腿。他到附近的村子找了两根大粗绳，等他一声号令，许多水性好的小伙子便潜入水底，把犀牛和保家牛的腿拴住，将他们分开。这一天，正是农历九月初九。
得了保家牛，侗寨年年风调雨顺，五谷丰登，家宅兴旺。为了纪念保家牛，每年农历九月九日，老人带领乡亲们到犀牛潭边斗牛，欢庆丰收。这就是斗牛节的来历。
Nyaoh saemh unv saemh nyos xic jav, nyenc gaeml kgeis weex gueec daos. Lenc daengl, lis duc nyenc laox guanl Xogp Gueec jah qit weex gueec daos daengl. Maoh nyimp gueec weex banx lis mieengc xedc nyinc yangx, gueec lail gueec ees maoh il dal suh naengc lis ugs.
Lis il maenl, maoh map touk il xaih guanl Goul jah, dungs duc gueec baos, up naengl wenp mangc. " gueec nyac naih beel kgeis?" maop haemk duc nyenc sangx gueec jah. Kgaox laox sangx gueec jah saemp wox mungx nyenc laox xogp gueec naih jangs mungx sangh nuv max nuv gueec ags." Maoh dens sais xangk jeis, duc gueec yaoc naih wenx kgeis xal." Kgaox laox sangx gueec naih longc xangk.
Nyenc il naih, duc gueec nyenc laox naih dah nup map nyaengc lis nyil kgeis xongs gkeep, kgongs bux maoh qit nyaoh Aml Naemx Bagx. Lis il maenl, kgongs bux maoh daih yunv douv nup bail. Kgongs bux kgaox laox sangx gueec naih semh lax nup jaengl buh semh kgeis deml. Lenc jaemh jangs dinl gueec,lah touk Goul,hap lah deml gueec. Nyenc laox sangx gueec jav naengc dih wangp Goul naih lail nyaoh, suh nyaoh naih weex yanc. Dah kgongl bux maoh jaemh kgong bux gueec jav map touk Goul, miac gueel lis gueel,miac doh lis doh.
Kgaox laox sangx gueec jah saemp wox mungx nyenc laox xogp gueec naih jangs mungx sangh nuv max nuv gueec ags.nyenc laox sangx gueec naih kguv deic mah gueec sint pangp pangp. Nuc wox kgaox laox xogp gueec naih bags lix kgeis xanp deic gueec jeis bail.
Nyenc laoc xogp gueec gods deic gueec gaic ugs dol, lis mungx nyenc weex sais lail baov maoh: "Nyac jeis ees lax！”Nyenc laox xogp gueec buds buds mudx, gol nyems nyems doiv mungx nyenc jav baov:"Gueec naih jangs gueec baos yanc, lis maoh, fedt nyenc fedt kgeel, jangs jagc baos kgeis wox jegc nup sinc lieex!"
"Weex nup nuv ugs?" Mungx nyenc jah liogp haemk.
"Nyac biv, maoh nac liongs, baol dieeh, laic saengc, bal laox, jims guas.Naengl lis! Kgaox kap mangv wap maoh naengl lis il diuc mudx jonv.Diiuc mudx naih jangs mudx liongc, daos ags kaenk."nyenc laoc xogp gueec naih kgeis keep gkeep bus gueec maoh. Mungx nyenc jav yinl kap gueec, dah kgaox kap gueec gaic ugs il diiuc biinl yak yais, aol miac map dagx, lis sedp xigs dah ngox senk digs digs,dah gaos gueec aol weex gaic touk sedl gueec.
Nyenc laoc xogp gueec gkup gkup naengl naengl yidx duc gueec baos yanc naih bail yanc. Duc gueec baos yanc piat jenc dah jih, map touk geel Qingh Suix Jangh Maengl Xih Nyouc.Gas maoh xip soh pox pox kgeil touk geel Maengl Xih Nyouc xic jah, daih yunv lis nuv duc xih nyouc biiul ugs naemx. Maoh penk naemx naengl pox pox、biagl sedl piax piax, ugs jenc map nyimp gueec baos yanc naih daos.baol kgeis dah baol bens kuangt yais, naengl jangs jagc baol dogc, xuh aol jims guedx magx yac daov, kgeex nyeeuv il bongs, lieenl yal dal yak miaengx, pup dinl deic xih nyouc dos il dianh laox.yac gkeep nyaoh wul jenc dos lax il xonh, yuh jonv laos naemx bail dos.nyaoh kgaox naemx dos bail dos map,Daos lis samp maenl samp dianl, kgeis wox duc nup ags.Nyenc nuv il weex il gungc, nyenc kgah guagx nyenc laox, nyenc kgah yidx lagx uns, dugs kgoux dugs nanx, nagl gkenp mangc.
Nyenc daol nuv lis kgeev gkup naengl, kgaox laox xogp gueec kgags souc gkenp mangc. Maoh kgeev xangk weex nup xih deic duc gueec baos yanc naih juv daengl. Maoh xangk ugs il nadl jiv, suh aol lamh dol jedl gueec gaic yac gkeep bail gail. Maoh laos xaih jaenx maengl bail semh lis yac jiuc lamh top, qingk maoh il wanc, kgoil lagx hank wox naemx suh nyabp laos dees naemx bail, laot xic suh deic jedl gueec xih nyouc daengh gueec baos yanc sudx dinl lail. Maenl naih, kgeev jus nguedx jus.
Lis duc gueec baos yanc, xaih gaeml nyinc nyinc lis menl dih lail weex daeml yav, kgoux digs sox, wac digs sangp, gueec senc digs dangl, nyenc digs xaih. Yenl yuh nyenh gueec baos yanc daos xux gueec xih nyouc, mix nyinc jus nguedx jus, menv nyenc laoc xogp gueec jah suh jseml wagx jenl songk gueec map geel Maengl Xih Nyouc daos. Naih suh jangs gaeml daol nyonc gueec daos.
（摘自：《古诗词名著与文学故事汇编》 翻译：梁轰 译审：潘永荣）