□ 凌忠云

黔东南苗族侗族自治州作为贵州省唯一的国家级文化生态保护区，70年来，不仅守护住了1项人类非物质文化遗产、56项（78处）国家级非物质文化遗产，更探索出一条“保护促利用、利用反哺保护”的可持续发展之路。

日前，在“黔东南苗族侗族自治州成立70周年”系列主题新闻发布会旅游产业化专场上，黔东南州文体广电旅游局副局长周玉国系统分享了“黔东南经验”。

周玉国将其概括为五个维度：强化顶层设计、坚持“护形守魂”、推动“两创”发展、注重数字赋能与教育传承、提炼可复制经验。

“我们颁布施行《黔东南苗族侗族自治州民族文化村寨保护条例》等地方性法规，筑牢法治根基。”周玉国介绍。黔东南州将保护区总体规划融入全州发展规划和国土空间规划，编制完成415个中国传统村落的保护发展规划，建立详细“保护档案”。

在具体实践中，黔东南州坚持“护形守魂”，实施整体性保护。秉持“保护优先、整体保护、见人见物见生活”的理念，对传统村落、古建文物实行最严格管控。

周玉国提到黎平县黄岗村：“‘新建改建住房须保持统一木质结构风貌’被写入村规民约，并设立风貌保证金制度，效果非常好。”该州完善非遗名录与四级传承人体系，对56项国家级非遗进行精准保护，建设非遗传习所和传承基地。

在保护好文化遗产的基础上，黔东南州积极推动其创造性转化与创新性发展，让文化遗产“活”起来、“火”起来。该州培育了141家非遗工坊，探索“高校+合作社+企业+绣娘”等模式。麻江河坝村将枫香印染技艺转化为时尚产品，有效带动当地就业。

经过多年实践，黔东南州总结印发《黔东南州传统村落保护利用可复制经验清单（第一批）》，系统梳理了肇兴村、黄岗村等12个村落在风貌管控、资产活化、社区参与等方面的做法。

周玉国将这些经验归纳为“四个坚持”：“我们的经验在于：坚持法治保障与系统规划并重；坚持以社区为主体，激发内生动力；坚持保护与发展并重，以利用促保护；坚持创新驱动，推动传统文化与现代生活相连。愿与大家分享这些‘黔东南智慧’，助力文化生态整体保护。”

Nyaoh Guil Jul Senx laot Qeenc Dongh Nanc Nyenc Miiul Nyenc Gaeml Zil Zil Zouh jangs gueec jah jic wenc fap senh taip baox ful quh, douh bus weex “Wenc Fap Sinp Daox”.

Sedp xebc nyinc map，gil naih gueec laot xus lis 1 langs renc leil feih wuc zic wenc fap yic canx，56 langs（78 donv）gueec jah jic feih wuc zic wenc fap yic canx，naengl qamt ugs il jiuc kuenp“Mangv baos mangv yongh、yongh lail lis sinc daov map weex baox ful” fac zanx bail jaengl naih.

Mieengc maenl naih，nyaoh “Qeenc Dongh Nanc Nyenc Miiul Nyenc Gaeml Zil Zil Zouh liebc lis 70 nyinc ” xenh wenc fac bul feip naih fac bul feip jav, nyaoh ul liix youc canx nyeec fap zonh cangc, Qeenc Dongh Nanc Zouh Wenc Tiix Guangx Dieenl Liix Youc Juc ful jic zangx Zouh Yil Gueec nyimp jil zeex xil tongx songp pieek “Qeenc Dongh Nanc jenh nyeenl”.

Maoh deic maenv naih weex laot pieek wenp ngox naenl weic dul：Deic dienx cenc seec jil dos gaos、aol “baos gav nyaeml guaenl”weex diov、deic “yac cangp” fac zanx wongp bail nas、zul zongl sup zil ful nenc nyimp jaol youc conc cenc、tiic lieenl kox fuc zil jenh nyeenl.

“jiul banh bul sih xenc《Qeenc Dongh Nanc Nyenc Miiul Nyenc Gaeml Zil Zil Zouh mienc zuc wenc fap senl xaih baox ful tiaoc liil》maenv fax guih dih wangp naih，deic sangp fac zil miac jaens.” Zouh Yil Gueec lebc saip touk. Qeenc Dongh Nanc deic baox ful qih zongx tiix gueih fal yongc laos daengc zouh fac zanx gueih fal nyimp gueec tux gueih fal，bieenh zil weex wenp daengc zouh 415 naenl Zongh Gueec conc tongx cenh loc fac zanx gueih fal，jeenl lis qangc xil “baox ful dangx nganl”.

Nyaoh aox jil tiix sic qeenx, Qeenc Dongh Nanc meenh deic“baos gav nyaeml guaenl” weex diov，weex zenx tiix xenl baox ful. Deic guas “Baox ful dos kgunv、weex laot baox ful、nuv nyenc nuv xonh nuv senh hoc” maenv meix xangk naih，doiv conc tongx cenh loc、yanc sox kgaov、jenl duh kgaov sic xenc zeil nyeenc gonx kongp.

Zouh Yil Gueec tiic touk Liic Pienc senl Wangc Kgangl：“‘Weex yanc meik xaok yanc kgaov meenh yuv tongx yic weex yanc meix’” douh xal laos kgaox cenh gueih mienc yoc, naengl seec lis fongh maol baox zenl jenh zil dul, xaol gox lail kaenk.” Zouh naih deic guanl feih yic xup gaenx, naengl deic siik jic nyenc conc cenc tiix xil weex lail, doiv 56 naenl gueec jah jic feih yic jenh zenx baox ful，jeenl seec feih yic conc xic sox nyimp conc cenc jih diil.

Nyaoc deic yic canx baox ful lail ul jih cux naih，Qeenc Dongh Nanc jic jic deic cangp zaol xenh zonx fap nyimp daengv meik xenp fac zanx wongt bail nas，douv wenc fap yic canc “soh” daengl、 “udt” daengl. Zouh naih weex lis 141 yanc feih yic gongh fangc，xik qamt “gaoh xaol+hoc zoc seep+qix nyeec+beix tiiup” daengs moc sil naih. Mac Jangh xaih Hoc Bal deic meix yaop yaems jagc jil yil naih piat xonv wenp sic sangp canx pienx，nyenx miegs dih wangp gaol lis kgongl weex.

Dah gungc nyinc weex daengl，Qeenc Dongh Nanc zongx jeec yenl ugs lax《Qeenc Dongh Nanc Zouh conc tongx cenh lox baox ful liil yongl kox fuc zil jenh nyeenl qenh danh（piih jih edl）》，xil tongx keep liunx lax Senl Saop、 Wangc Kgangl 12 naenl senl xaih nyaoh fongh maol gonx kongp、zih canx weex soh、senl xaih gaenx weex mieengc fangh mieenl naih weex nup weex.

Zouh Yil Gueec deic jenh nyeenl naih gueih nac weex “siik naenl jeenh cic”：“Jenh nyeenl jiul nyaoc：Jeenh cic deic fax zil baox zangl nyimp xil tongx gueih fal gaenx weex qaenp；Jeenh cic aol seep qih dos gaos，songk soh legc ags dah aox xenp ugs；Jeenh cic baox ful nyimp fac zanx gaenx weex qaenp，deic map yongh jeeuh baox ful；Jeenc cic daengv meik bail jeeuh，deic conc tongx wenc fap nyimh saemh naih senh hoc lis daengl abs. Maengx nyimp wagx jenl songp pieek maenv ‘Qianc Dongh Nanc Zil feip’ naih, bangl legc daengc jagc wenc fap senh taip baox ful”.

（来源天眼新闻 翻译：信梦月 译审：潘永荣）