贵州兴义达基附近有一个山洞,名叫落水洞。落水洞的洞口,原有一个土地庙,上面刻着一副对联:
上五里,下五里,金银在这里。
金给你,银给你,多少全由你。
传说这副对联有个来历。很多年以前,这一带闹旱灾,庄稼颗粒无收,树皮和草根都被人们吃光了。有一天,一个叫韦老成的农民出来找吃的,走了十多二十里路,山坡上只见黄泥巴,河滩里只有鹅卵石。韦老成正在发愁,突然想到了落水洞,心里不由得一亮。这落水洞又黑又深,传说里面的阴河里有鱼,但又有人说有妖怪,谁也不敢进去。韦老成活了四十多岁,只在洞边走过几回。如今饿得没办法,他决定进洞去转转,在那没人敢去的地方,说不定能找到吃的东西。
主意打定,韦老成来到洞口,定了定神,壮着胆子走进去。走不过十几步,就渐渐地不大看得见亮,越往前越不好走,洞也更加黑了。韦老成又摸又爬,感觉是一路向上。走了一段,他心想:“在这样黑咕隆咚的地方,哪能找到吃的呢?真是饿昏头了。”正要退出时,他突然隐隐听见里面传出来轰轰的水响声。这是阴河!河里面说不定就有鱼。想到鱼,韦老成劲头又上来了。往前走没几步,隐隐又见一丝光亮。他感到奇怪:这洞里哪来的亮光呢?他忘了害怕,一步一步往洞的深处摸去。只觉得一路往下,水声越来越响,亮处越来越近。大概又走了半里路,来到一道陡坎边,轰轰的水声就从下面传来,只是看不见水面。阴河那样深,哪能捉到鱼呢?韦老成感到失望,扭头朝有亮光的地方望去。这回他看清楚了,亮光是从阴河对面的一个平台上发出来的。正愁不能过去看个究竟,他突然看见不远处的阴河上架有一座独木桥。这座独木桥由一棵又黑又粗的大树做成,一头粗一头细,两边高中间低,刚好能容下一个人走过去。韦老成十分高兴,三步两步跨过去,稳稳当当地过了桥。走到平台前,定睛一看,闪闪发光的是一大堆金子和银子。他又惊又喜,东摸摸,西掂掂。最后,他从边上拿了一小块,装在衣兜里,从原路走了出来。回到家中,将银子化零,买了吃的,还清了债,又将这件事告诉了邻居们。大家照他所指的路径,也到洞中拿出了一小块银子,平平安安地度过了灾年。
消息渐渐传入了寨中财主的耳朵。这个财主个儿矮小,干瘦无劲,但却爱财如命,贪得无厌。他听到这个消息,高兴得脸皮发紫,连夜准备了一条大麻袋,天微微亮就动身到落水洞去。一路上不知摔了多少跟头,头上磕了多少大包,总算来到阴河边,走过独木桥,来到石平台前面。看见这么一大堆金银财宝,他也来不及多想,就大捧大捧往麻袋里装,实在塞不下了才住手。最后,财主拿出大力气,将麻布口袋扛上肩,吭哧吭哧地往回走。刚走到独木桥中间,桥身突然猛烈地摇晃起来,转眼间变成了一条老麻蛇,抬起脑壳对着他,口里喷出一长串血红的火焰。财主一惊,跌落到阴河里,被河水冲得不知去向。
后来,人们就把那个放过大堆金银的石平台叫作金银台,又在洞口盖了一座土地庙,刻下了那副对联。
Jiez reegtjaec Dazjiy lix ndanl gaamc ndeeul ,yeeuhgueh Gaamcdogtramx.Bas Gaamcdogtramx, baizxaux lix ndanl raanzmeeuh ndeeul, genl deel gveedt lix fus dois ndeeul:
Genz hac lij, lac hac lij,jimlnganz qyus jieznix.
Jiml haec mengz, nganz haec mengz, jiclaail xaanghis mengz.
Reeuznauz dois nix lix gogtrah. Jiclaail bil goons, jieznix banz reengxgangl, hauxmeeuz miz ndil, nangl faix riangz rah nyal doc deg boz buxhoc genl leeux.Ngonz ndeeul, bux guehmeeuz yeeuhgueh Wiz Laauxcengf ndeeul osdauc ral gaais genl, deel byaaic ndaix xib laail ngihxib lij, genz bol gah ranl naamhheenc, jahbaaux gah lix rinlbaux. Laauxcengf ganlhis, jog jaiz dangz Gaamcdogtramx, ndael saml xih roongh bai. Gaamcdogtramx labt youq lag, bozwenz reeuznauz dahdiecnaamh lix duezbyal, guancxih lix samsboz wenz youq nauz ndael deel lix duezril , buxlaez doc miz gaamc bail ndael deel. Laauxcengf jaul ndaix sisxib laail bil, gah qyus bas gaamc byaaic jic daaus ies.Xeznix dungx ies miz lix maz faabt, xih guehdingh bail ndael gaamc ximl, qyus jiez buxlaez doc miz gaamc bail deel, nauz miz dingh rox ral ndaix gaais genl mbaangx.
Josis deg dingh, Laauxcengf bail dangz bas gaamc, xac xel dingh ies, dangc daamc byaaic bail ndael, byaaic ndaix xib laail qyaams, xih naaihnaaih labt miz ranl roongh bai, oons bail oons naanz byaaic, ndael gaamc yej labt dol. Laauxcengf dingz jumh dingz ruanz, gah roxnyie galronl xanh bail genz. Byaaic ndaix doonh ronl ndeeul, Laauxcengf neh:qyus jiez labtbeex dangcnix, dengclaez rox ral ndaix gaais genl ma? Dungx ies mbaesfaeh dazraaix bai! Xez deel hax daaus bail, xih jamhjaangh roxnyiel hingl ramx hungyhungy hoongz dais ndael deel mal. Deg dahdiecnaamh! Nauz miz dingh rox lix duezbyal o. Neh dangz duezbyal, Laauxcengf xih lix reengz bai. Byaaic bail nac jic qyaams, lumclaez youq ranl nog roongh ndeeul. Laauxcengf roxnyie gvaais: ndael gaamc roongh dais baaihlael mal? Deel miz laaul bai, qyaams ndeeul qyaams ndeeul jumh bail jiez lag. Gah roxnyie ronl xanh bail lac, hingl ramx oons ndangl oons laaux, jiez roongh oons mal oons jaec.Byaaic ndaix byoongh lij ronl dangcnix, bail dangz heenz daslings ndeeul,hingl ramx hungyhungy xih dais baaihlac osmal, damxxih ximl miz ranl bas ramx. Dahdiecnaamh lag dangcdeel, gueh dangclaez gab ndaix duezbyal ni? Laauxcengf roxnyie dogtnaais, qvees jauc ximl bail jiez roongh. Daaus nix deel ximl ranl singcseeus bai, nog roongh dais jiez daaiz biangh baaihunx dahdiecnaamh osmal. Deel damx ganlhis bail miz ndaix unx dah ximl ndilriz, xih jamhjaangh ximl ranl lix ndanl jeeuzguanh ndeeul waangh qyus genz dah. Ndanl jeeuzguanh nix deengl gol faix youq foonx youq laaux ndeeul gueh banz, jauc ndeeul laaux jauc ndeeul nis,soongl baaih saangl jincjaangl dams, xamc hoz bux wenz ndeeul gvas bail. Laauxcengf aangs jazxiz, saaml qyaams soongl qyaams haamc gvasbail, haamc gvas ndanl jeeuz manhmanh daaddaad.Bail dangz baaihnac daaiz biangh, dingh dal ximl bail, gaais qyabtndoongs deel deengl maus jimlnganz laauxlaaux ndeeul.Laauxcengf youq dogtsadt youq aangs, jumh jieznix, jumh jiezdeel. Baizlangl, deel dais heenz maus deel aul ndagt nis ndeeul xos daihdox, xih sil ronl gaus byaaic osmal bai. Daaus mal dangz raanz, waanh nganz banz nganzraih, xex gaais genl, boiz nic gueh leeux, youq aul sians nix nauz haec buxhoc boz reegtraanz. Dacjongs il deeuz ronl deel, yej bail dangz ndael gaamc deel aul ndagt nganz ndeeul, langc gvas ndaix bil degnaanh bai.
Xonzreeuz naaihnaaih xuanz dangz riez bausgvaangl ndael mbaanx bai. Bausgvaangl nix ndaangl dams, byoomlroz bius reengz , guancxih ngaais xeenz lumc mingh, samlmauz jazxiz. Deel roxnyiel xonzreeuz nix, aangs geac nac food leeux,hamh deel xih xabt daihndaaix laaux ndeeul, mbenl damx roongh xih xasndaangl bail dangz Gaamcdogtramx.Deel qyus jaanglronl miz rox deghomc sanhlaez daaus, genz jauc ndoobt banz sanhlaez ndanl boobt, langc bail dangz heenz dahdiecnaamh, byaaic gvas jeeuzguanh, bail dangz jiez daaizrinl.Ximlranl jimlnganz jasbaauc banz maus laaux saauhnix, deel neh laail miz laus,xih gvaadt gueh goobt jimlnganz jangl xos ndael daihndaaix, bins dangz odt miz ndaix lengc ies. Baizlangl, bausgvaangl yungh reengz aul daihndaaix xos genz mbas, heeshul heeshox byaaic daaus bail. Xaaux dangz jaangl jeeuz, ndanljeeuz xih jamhjaangh bilbeangs bilbeangx, baiz dal ndeeul xih bians banz duezngeaz laaux ndeeul,dangc jauc ximl deel, ndael bas byos nog biulfiz ndingl ndeeul osmal.Bausgvaangl daz dogtsadt, xih deeus bail ndael dahdiecnaamh, deg ramxdah xog bail geazlael doc miz rox bai.
Baizlangl,bozwenz xih yeeuh daaizrinl jiez xos banz maus jimlnganz ies deel gueh Daaizjimlnganz, youq qyus bas gaamc dangc raanzmeeuh ndeeul,gveedt fus dois deel xos baaihgenl.
(选自《布依族民间故事》 翻译:周洪秀 译审:王正直)
