从前有两位老人，年纪都是八九十岁，无儿无女，家里很穷，住在一间茅草棚里。

有一天，两位老人上山砍柴，遇到一只小鹦鹉，老婆婆说：“这鸟真乖，我俩没有孩子，带回去当作孩子吧！”于是，他俩就把它带回家，老人对它像对待亲人一样。不久，小鹦鹉能飞了，每逢赶场天，它常常飞到卖肉的摊子，衔点碎肉来孝敬老人。

有一天，县官家里有一个姑娘在梳妆，她把一支金簪放在栏杆上，小鹦鹉飞到县官家里把它衔走。县官非常生气，到处搜查，总是查不出。一天，老人拿去集市换了白米，卖米人得了金簪，高兴极了。

有一次，卖米人的妻子把金簪插在头上去赶场，被县官发现，把她捆了起来，审问她是怎样偷来的。卖米人的妻子把金簪的来由说了一遍。谁知县官不管青红皂白，将金簪抢走。

第二天，县官派了一群打手，去到两位老人家里，他们找到了这只小鹦鹉，就像猫儿见鱼一样，把它抓住。可怜这只小鹦鹉，被他们拔光了羽毛又扔进漆黑的岩洞里，封锁洞口后便扬长而去。幸亏还有一个洞口直通外面，深夜，小鹦鹉挣扎着爬出洞口，拼命地爬回家去。到家时，两位老人又亲又抱，热泪盈眶，把它藏起来。慢慢地养了三个月，才又长出美丽的羽毛。

一天，小鹦鹉对老婆婆说：“妈妈，明天你抱我到庙里去。”次日黎明，老婆婆就悄悄地把它抱到庙里，并安放在神台背后。清晨，县官家人来庙里祭拜，他们一边把各种祭品放在神台前一边念：“你做下官，我做上官。善哉，善哉，千年万载。”

“神主”回答：“我做下官，你做上官，你说你好，我说你坏，这地方有两位老人白发苍苍，无儿无女，靠着一只小鹦鹉养活，你却把它治死，你若要免罪除灾，就得回去拿出一千五百块钱给那两位老人，折去其罪，限你三天，不然罪状难免。恶哉，恶哉，一年半载。”

县官听了浑身发抖，承诺自己一定会照做。小鹦鹉回到家后，它就对老公公和老婆婆说：“不要担心，我们的日子会越来越好的。”

过了几天，县官真的差人抬了三担银子送给老人，并说：“之前我们把你家的小鸟弄死了，现在我们抬银子来赎罪，请收下吧。”老人收了银子，县官也夹着尾巴走了。

过了几天，小鹦鹉对老人说：“我们去找一头猪来杀，把所有的亲戚和兄弟姐妹们都喊来吃。”席上它对大家说：“现在家里的钱可以养活老人了，我走了。”

两位老人依依不舍，想要留住它。它说：“我在的话，县官知道了，会很麻烦的。”说着，展翅飞走了。两位老人含着满眼泪花和众亲友一起目送着这只知恩图报的鹦鹉。

Gid denx,maix ob dail naix lul,ghab niangx hniut jit yaf jex juf hniut dax yangx,diub zaid hxat lins niox,niangb diot laib zaid ghab mux dongb gid niangs,ax maix daib ax sul hlangb,hxat dad bongt wat.

Maix ib hnaib,ob dail lul dax mongl ghab vud hxib dul,fat gid jas dail ghab daib nes hfaid liol,dail wuk hot：“Dail nes nongd jus deix hot saix,bib seix ax niangb daib,ghax dad mongl zaid ait daib ghax niox.”Ait nend ob dail lul ghax dad lol zaid yis.Ob dail lul liek yangl daib ait nongd yangl dail nes hfaid liol nongd,ax not xus dad jes,dail ghab daib nes hfaid liol ghax sux yangt yangx,leit hnaib hvad xangx id,dail nes nongd ghax yangt sos laib xangx vob,gid nenk daib ngix zangl lol diot ob dail lul,xangf xangf seix ait nongd ait.

Maix ib hnaib,nenx yangt mongl sos ghab lail zaid gid niangs,maix dail daib pik niangb dlangd wangb,dub ib diangb sent hfud jenb niangb laib ghab xil gid waix,nenx seix gid lol.Ghab lail qit bongt wat,sos diux sos zaid vangs,vangs seix vangs ax jas.Ib hnaib,dail lul dad diangb sent hfud mongl diub xangx waif ghab hsaid,mail hsaid dail naix id dot diangb sent hfud,ghangb hvib lins niox.

Maix ib dias,nenx dail niangb tik diangb sent hfud nongd dax mongl diub xangx hvad xangx,yens ghab lail zaid dol naix bongf yangx,ghax kheib dail niangb mongl,nais nenx dios ait deis ait niangs lol bangf.Mail hsaid bangf dail niangb ghax xangs diangb sent hfud jenb nongd dios ait deis ait dot bangf.Dail xid bub dail ghab lail ax zongb nax dios ait deis,ghax luf diangb ent hfud jenb mongl yangx。

Leit hnaib dangl ghangb, dail ghab lail ghax gol dax ib mail naix yangf,hangb dax leit ob dail lul zaid vangs naix,vangs ax jas naix,ghax bongf dail nes hfaid liol nongd,liek dail mob jas dail nail jus diel,gangt git lob bil ghax wil gos yangx.Hat dail nes hfaid liol nongd yangl ob dail lul hxat dad bongt not,dail yens maix dlut ghab dliub jul,dail gox nenx diot laib khangd zuk gid niangs,diangd mes laib ghab lot khangd dangf jul,ghax hfaid jid zat mongl yangx.

Vut nangs leif laib ghab lot khangd tongb sos gux,dol hmangt,nenx tiuk tiangk jit gangl laib khangd lol leit gid gux,ded nangs niongs lol leit zaid, leit zaid hxot id,ob dail lul ngit bongf,xens hvib ghangb hvib xit sul bal nial,dol eb mais baix tob tob,bil bes bil kub,ghax dad nenx vik niox.Gid gid yis jangx bib hlat hnaib,jef diangd liangs jangx dol ghab dliub vut wangb dax.

Ib hnaib,dail nes hfaid liol des dail wuk hot：“Mais,bub fal mongx bes wil dax mongl laib zaid nos gid niangs mongl.”Hnaib dangl ghangb laib waix ot mot dab,dail wuk ghax ait niangs bes nenx sos laib zaid nos gid niangs,dail dub nenx diot laib ghet net dangl ghangb.Khangd sod,ghab lail zaid dol naix dax sos laib zaid nos liangb dab,maix dub dol ngix dol jud niangb laib ghet net gid denx,ghax xil hot：“Mongx ait dail yut,wil ait dail hlieb,vut lol, vut lol,hsangb niangx wangs hniut.”

Dail ghet niangs dab hot：“Wil ait dail yut,mongx ait dail hlieb,mongx hot mongx vut,wil hot mongx yangf,jox fangb nongd niangb ob dail lul dlub ghab dliub khob jul,ax niangb daib seix ax niangb hlangb,niangb jul dail daib nes hfaid liol lol yis ob dail lul nongd,mongx diangd ait gid yangf,wil nenx dol dail nes mongl dail ait das yangx,hangd mongx bub hsad ed vut,ghax nongt mongl dad ib hsangb zab bat kaix seix dax yangl ob dail lul aib,jef bongf mongx jox hvib vut,baib mongx bib hnaib gangt git mongl ait,ax dot ghax nangl nangl ait mongx.bal yangx,bal yangx,ib niangx dangl hniut.”

Dail ghab lail hnangd kib jid dob dob,ghax nges kob hot des nenx bangf hveb lol ait.Dail nes hfaid liol lol leit zaid, nenx ghax des ob dail lul hot：“Ax gid naf hvib,bib dol ghab hnaib ghab hmangt vel vel vut dax dail.”

Ob bib hnaib dangl ghangb,ghab lail zaid ghax jus deix gol naix ghangt bib ghangt nix dlub dax baib ob dail lul,diangd hmat hot：“Gid denx bib ait mangx ob dail lul bangf dail ghab daib nes das mongl yangx,hxot nongd bib ghangt laib nix dlub nongd dax baib mongx dol xangs hsad yangx,dlak mangx seik niox.”Ob dail lul ghax seik dub diub zaid mongl,dail ghab lail seix khek ghangb hangb mongl yangx.

Diangd fat dlob zab hnaib,dail ghab dail nes hfaid liol des ob dail lul hot:“Bib mongl vangs dail bat lol dib,gol dol ghab bul hxub khat seix seix dax nongx ngix hek jud.”Leit nongx gad hxot id,dail nes ghat liol des dol ghab bul hxub khat hot：“Hxot nongd dot dol bix seix nongd ghot yis ob dail lul nongd yangx,wil ghax mongl yex.”

Ob dail lul xid ax dot,nongt gangf nenx niangb,nenx hot：“Wil niangb hangd nongd,dol ghab lail zaid bub nend,ghax xad ait yangx.”Hmat jangx ghax dib dak yangt mongl yangx.Ob dail lul dlod eb niux eb mais jul,sul dol ghab bul hxub khat ib gid,niangb ghab but diux hsongt xid nongf nend naix bangf dail nes hfaid liol nongd yangt mongl.

【来源：《民间文学资料》（黔东南苗族民间故事集） 翻译：顾春生 译审：张成】