1934年12月18日，在红军进入剑河县以前，一批从湖南来的“生意人”悄然涌入。他们身份多样，有刻章师傅、摄影师，还有卖鼎罐的商人……他们衣着得体、态度友善，很快便与当地人熟络，暗中打探剑河的情况。

红军进城时，百姓因听信一些谣言纷纷上山躲藏，这些“生意人”却劝群众不要害怕，同时他们还与红军一同开展工作、汇报情况。直到红军离开，群众才知道，他们竟是红军侦察员。

剑河城边青年吴平家境贫寒，与弟弟靠卖柴烧炭维持生计。一天，兄弟俩卖柴炭时，一位陌生口音的人提出可为他们画像，且称“只要缘分，一般不收钱”。吴平想为年迈的爷爷和父母留像，便将此人带回家。陌生人很快画好三位老人的像，吴平一家便留下他食宿。夜间，这位陌生人向他们打听剑河的情况。红军进城后，经此人推荐，吴平成了红军向导，才得知这位“画像师”是红军侦察员。

中年汉子“药医李”初到剑河时，摆摊售卖中草药，医术高明却收费低廉，还教小孩念《三字经》，人缘较好。他白天看病教书，晚上东家串西家，与老百姓结交。他还详细打听村寨道路、河流等情况，称是为方便采药。

家住河坎边的张志林是“药医李”结交的朋友之一，张志林父亲患疟疾久治不愈，“药医李”上门把脉熬药，最终治愈老人。张志林感激不尽，便将“药医李”接到他家住，此后“药医李”将看病所得的钱都送给张家。红军进城的前几天，“药医李”告知张氏父子，红军是老百姓的队伍，让他们不要躲藏。张志林选择相信朋友，与他一同前往城外。红军到来时，部队战士与“药医李”寒暄，他将张氏父子介绍给红军。此时父子二人才明白，“药医李”是红军侦察员，怀里揣着标记着剑河详细情况的地图。

Niangb diot hniut 1934 hlat niangx bangf 18,dol yongx ax bil dax sos Ngud Ngul,ghab maix ib mail naix ait zangt gangl Fub Nangd geb lieb dax leit jox fangb nongd.Nenx dol bangf zangt maix not diel lins niox,maix ghet xangs diob yent、ghet xangs zaod xangd,dail maix dol ghet xangs mail dlox.Nenx dol nangl ud hsab nhas,dail vut hvib,sul dol naix diub fangb lias zat dax,sif sid dios ait niangs lol ngit Ngud Ngul dios ait deis bangf。

Dol yongx Hongb jenb dlenl diub yis hxot id,naix not hnangd dol hveb dlab hveb dliot,laix laix seix zuk mongl ghab vud mid jul,dol “naix ait zangt”nongd hot naix not ax xud hxib,dail sul Hongb Jenb jus gid ait gheb、seix seix xit xangs.Leit dol yongx Hongf Jenb mong yangx,dangx dol jef bub,nenx dol dios Dol yongx Hongf Jenb vangs gid.

Niangb Gud Ngul ib pit maix ib dail daib vangt gol Wuf Pinf,nenx zaid hxat wat,des nenx zaid dail yut mail tat vangs nongx.Maix Ib hnaib,ob jid dax mail tat hxot id,ib dail hmab hveb ax dios diub fangb bangf naix hot sul nenx dol fad xangd,dail hot ax ed seix,hxid jus jox hvib.Wuf Pinf nos hot des nenx zaid dol lul liuf laib ghab mais,ghax yangl nenx mongl zaid mongl yangx.Dail naix niul hvok zait ghax jangx bib laix naix bangf laib ghab mais yangx,Wuf Pinf ib zaid gangf nenx nongx gad hmangt,niangb ib hmangb.Hxib hmangt,dail naix niul ghax nais Ngud Ngul dios ait deis bangf,Dol yongx Hongf Jenb dax leit Ngud Ngul yangx,dail naix nongd ghax hot Wuf Pinf ait nenx dol bangf dail naix yangl gid,jef bub dail ghat xangs fad xangd nongd dios dol yongx Hongf Jenb bangf dail ghabb hfud vangs gid.

Maix ib laix ghet xangs jab gol ait Lix jef gid dax leit Gud Ngul hxot id,ait jad nangx vob diot diub ghab mail, vut lob bil,sul bix seix,dail job jib daib duf dud,dail naix vut wat.Nenx diongb hnaib ngit khangd mub khangd bit sul job dud,hxib hmangt ghax hangb mongl leit naix not zaid dias vangl,des naix hxat ait bul,dail nais dol naix bal naix yangf、diub fangb dol hfud gid、dol eb dol gif dios ait deis,ghax hot dios ait nenx jef vut mongl vangs jab.

Niangb jox eb ib pit bangf dail naix hot ait Zangb Zid Linf,nenx bad mub qub mongl gux dad jes ait deis seix ax maix gid vut yel,dail “Ghet Xangs Jab Lix”dax leit nenx zaid hsenk hxud enb jab,dangl ghangb jef diot vut nenx bad.Zangb Zid Linf bod hfut nenx,des nenx ait jit dax,dail “Ghet Xangs Jab Lix” ghax niangb diot Zangb Zid Linf zaid bit,dad ngit khangd mub khangd bit dot lol dol bix seix baib nenx zaid jul.Dol yongx Hongf Jenb dax sos diub yis baangf ob hnaib gid denx,dail “Ghet Xangs Jab Lix” xangs Zangb Zid Linf zaid bad dail hot,dol yongx Hongf Jenb dios bib naix not bangf dol yox,dios des bil ait ib gid bangf,ax gid mongl zuk mid mongl.Nenx dail mongl seik dol yongx Hongf Jenb nenx dol.Zangb Zid Linf hsent nenx bangf bed ut,des nenx ait ib gid mongl diub yis gid gux.Dol yongx Hongf Jenb dax sos xangf id,dol yox sul dail “Ghet Xangs Jab Lix”xud hveb,nenx dail xangs Zangb Zid Linf zaid dol bad daib diot dol yongx Hongf Jenb.Xangf id ob bib bad daib jef bub,dail “Ghet Xangs Jab Lix” dios dol yongx Hongf Jenb bangf naix vangs gid,ghab dlad gid niangs dail vik ib liul dud hxad Gud Ngul bangf dol ghab vangx hfud bil bub diub.

（来源《红色黔东南故事丛书》 翻译：刘引递 译审：张成）