红军来到黔东南剑河之前，敌人就把剑河城关的水碾全部破坏，企图使红军无法加工谷物。但敌人的阴谋并未得逞，碾子破坏了，群众就自主修复；碾子修复后还不够用，群众就借给砻子；砻子不够，就借给磨子；人手不够，群众就来帮忙，城里几乎家家户户都来帮红军磨谷子。

不少群众还给红军筛米，如老西街的吴朝英老太太，热情地帮助红军筛米，红军非常感谢，给她三升米作报酬。苗族老人钱金凤过去生活困苦，红军经常到她家嘘寒问暖，后面还分给她不少的东西，当需要人砻谷子时，她动员了全家和左邻右舍的妇女前去帮忙，前后共五天之久。

每天吃饭时，红军都给他们送来大盘的肉食，表示酬谢。因送的饭菜太多，每天都吃不完，钱金凤便想让红军少给一些，可是红军不同意，反而劝说：“你们太辛苦了，应该多吃点，实在吃不完，就当中餐嘛。”钱金凤感动地说：“感谢你们，想得周到。”苗族老人刘老娥也动员了一批妇女，如李老班、李老仰、李老闷等共数十人，帮助红军磨谷子。

Hongf Jenb lol leit Gud Ngul bangf gid denx，dol naix yangf ghax baib naix lol ait Gud Ngul bangf dol jel nix hsaid bal jul，sangx ait Hongf Jenb ax maix ghab jit lol nix hsaid.Ait nend seix hul,dol naix bal naix yangf bangf dol khangd niangs yangf seix ax dot xend，laib nix hsaid bal mongl yangx，naix not ghax nongf mongl qet；Laib nix hsaid qet vut yangx dail ax ghot hxad，dol naix not ghax tub baib laib jel；Dol jel ax ghot，ghax tub bab laib mus；Dol naix ax ghot，naix not ghax dax des nenx dol ait ghab lob bil，diub yis bangf dol naix not，zaid zaid sail dax des Hongf Jenb nix hsaid.

Seix maix naix not lol des Hongf Jenb hxab hsaid，diub ghab pit jes bangf dail wuk Wuf Caof Yenb，ghangb ghangb hvib hvib lol des Hongf Jenb hxab hsaid，dol Hongf Jenb seix bod hfut nenx bongt，baib nenx bib hxenb hsaid ait seix gheb,dail wuk Hmub Qeef Jenb Fongd gid denx ib sangs naix seix hxat dad，Hongf Jenb lol leit yangx，xangf xangf leit nenx zaid nais dad nais laid，dangl ghangb diangd hfenb diot nenx ib nenk hmub jangd,hnangd hot nenx dol dlak naix dod hsaid，nenx ghax gol ib zaid naix dax mongl，sail gol ob pit bangf dol jib mais dax mongl des nenx dol ib gid ait，dangl hfud dangl ghangb maix zab hnaib gid dad.

Hnaib hnaib nongx gad bangf xangf id，dol Hongf Jenb sail hsongt ib dliab ngix hlieb hlieb diot nenx dol nongx，dad lol tit bod hfut dol naix not bangf ghab lil.Bangs hsongt dax dol vob dol gad not bongt，hnaib hnaib sail nongx ax jul，dail Wuk Qeef ghax hot dol Hongf Jenb xus bib nenk；Ait nend dol Hongf Jenb dot zongb nax，diangd hveb hot：“Mangx jul ves bongt wat yangx，nongt nongx not nenk，jus deix nongx ax jul，ghax ait gad hnaib nongx mangf.”Dail Wuk Qeef dlod eb nax eb mais hmat hot；“Mangx vut bongt wat，nenx tongb nos sos bib.”Dail wuk Hmub Liuf Laox Ngof seix gol dax dol jib mais not not，liek Lix Laox Baib，Lix Laox Niangx，Lix Laox Mend bax linf maix juf not laix，lol des dol Hongf Junb mus hsaid.

（来源《多彩贵州的红色记忆·黔东南篇》 翻译：张明宇 译审：张 成）